Διονυσίου Σολωμού Διάλογος

 

Διαβάζοντας αυτές τις μέρες κάποια παλιότερα κείμενα για την καθιέρωση της δημοτικής και τη γλωσσική μεταρρύθμιση, έπεσα πάνω σε ένα απόσπασμα από τον Διάλογο του Διονυσίου Σολωμού, ένα έργο που είχα διαβάσει πριν από αρκετά χρόνια. Έψαξα στο Διαδίκτυο και είδα ότι το κείμενο αυτό, που πολλοί θα το χαρακτήριζαν βασικό στην ιστορία του γλωσσικού ζητήματος, δεν υπάρχει σε ηλεκτρονική μορφή. Θέλησα να επανορθώσω την έλλειψη, και τότε κατάλαβα γιατί δεν υπάρχει: το σκανάρισμα και η οπτική αναγνώριση κειμένων που είναι τυπωμένα σε πολυτονικό και μάλιστα με παλιότερη ορθογραφία είναι εξαιρετικά επίπονη εργασία.

Εκτός αυτού, ο Σολωμός, αν και εθνικός ποιητής, ενοχλεί πολλούς. Ενοχλεί τους ελληναράδες, επειδή ήταν ιταλόφωνος και μάλλον εβραϊκής καταγωγής. Ενοχλεί τους χριστιανούς, επειδή ήταν (;) μασόνος. Ενοχλεί τους καθαρευουσιάνους, ως δημοτικιστής. Ενοχλεί όμως και τους μοντέρνους αντιεθνικιστές, επειδή ήταν, λέει, απολογητής της εθνοκάθαρσης στην Τριπολιτσά[1].

Στο κείμενο του Διαλόγου έχω κάπως εκσυγχρονίσει την ορθογραφία· όχι πολύ, σε δύο κυρίως σημεία: α) στον πληθυντικό των θηλυκών, δεν κράτησα την παλιότερη δοτικοφανή ορθογραφία, π.χ. το «ταις ξέναις πόρταις» το έκανα «τες ξένες πόρτες», και β) έγραψα σε μία λέξη το «στα, στο» κτλ. αντί για δύο («ς’ τα» κτλ.) Αντίθετα, κράτησα όλες τις άλλες περιπτώσεις διαφορετικής ορθογραφίας (π.χ. υποτακτική, καθώς και τις πάμπολλες ιδιότροπες ή απλώς παλιότερες ορθογραφήσεις λέξεων).

Επίσης, προσπάθησα να διευκρινίσω μερικά σημεία του κειμένου. Ο Σολωμός ήταν ευρυμαθέστατος και παραθέτει Κικέρωνα, Πλάτωνα και Δάντη στο πρωτότυπο, αλλά για τον μέσο αναγνώστη τα χωρία αυτά δεν λένε και πολλά χωρίς μετάφραση. Έβαλα τον Πλάτωνα και τον Κικέρωνα, πρόσθεσα και κανα-δυο ακόμα υποσημειώσεις, αλλά τον Δάντη τον οφείλω ολόκληρο στην ευγενική προσφορά του φίλου, μεταφραστή και δαντιστή Νίκου Κούρκουλου, που έθεσε στη διάθεσή μου τις ελληνικές μεταφράσεις των αποσπασμάτων και σε μια-δυο περιπτώσεις πρότεινε δικές του.

 

            Φτάνει όμως η εισαγωγή, ιδού το κείμενο:

 

            Διονύσιος Σολωμός, Διάλογος ποιητή και σοφολογιώτατου

 





Για κάποιες αντιδράσεις, σχετικά με τα όσα έγραψα παραπάνω, μπορείτε να δείτε εδώ, στον Ιδιότυπο διάλογο με αφορμή τον Διάλογο.







Επιστροφή στις Γλωσσικές ακρότητες
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου





[1] Μάλιστα, ένας επιφανής αντιεθνικιστής συγγραφέας, αναλύοντας αρκετά μονόπλευρα τα επίμαχα αποσπάσματα του Ύμνου προς την Ελευθερία που αναφέρονται στη σφαγή των αμάχων Τούρκων, δεν διστάζει να κατασκευάσει δια της συρραφής στίχο ανύπαρκτο σολωμικό, το «ρυπαρό αίμα σκυλιών», τον οποίο στίχο στη μεν ιστοσελίδα του έχει σε πλάγια και εισαγωγικά, σαν να είναι αυθεντικός σολωμικός στίχος, στο δε βιβλίο του την έχει απλώς σε εισαγωγικά, αφήνοντας πονηρά τον αναγνώστη να υποθέσει ότι ο Σολωμός το έγραψε αυτό -και πολύ βολικά, δεν παραθέτει το ποίημα που κρίνει.