'Επεα αλλά όχι πτερόεντα: Ατοπήματα σε υποτίτλους


Όλοι μας, εννοώ όχι μόνο όσοι ασχολούμαστε με τη μετάφραση, αλλά και όσοι απλώς ξέρουμε καλούτσικα μια ξένη γλώσσα, όταν παρακολουθούμε υποτιτλισμένες ταινίες στην τηλεόραση ή στο σινεμά προσέχουμε και τους υποτίτλους, και συχνά κατακρίνουμε ή και χλευάζουμε τον υποτιτλιστή για τα υποθετικά ή πραγματικά μαργαριτάρια που έχει διαπράξει. Στο ιντερνέτι μπορεί κανείς να βρει πλήθος αναφορές για υποτιτλιστικές φρικαλεότητες, και όχι μόνο σε ιντερνετικές λέσχες μεταφραστών, όπου η κριτική τουλάχιστο γίνεται μετά λόγου γνώσεως.

Η κριτική στους υποτιτλιστές συχνά είναι άδικη, ας πούμε όταν δεν παίρνει υπόψη της τις εγγενείς δυσκολίες της δουλειάς (τον περιορισμένο χώρο και την ανάγκη συγχρονισμού) αλλά και τις ενδημικές ασθένειες του επαγγέλματος στην Ελλάδα: τις άθλιες αμοιβές και τις εξίσου άθλιες συνθήκες εργασίας που επιβάλλουν πολλές εταιρείες, όπου ο κακοπληρωμένος μεταφραστής καλείται να μεταφράσει μόνο εξ ακοής, χωρίς γραπτό κείμενο, καμιά φορά και χωρίς να βλέπει την ταινία, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια.

Αυτές οι σκέψεις, συν το γεγονός ότι το υποτιτλιστικό μαργαριτάρι είναι εφήμερο ενώ της έντυπης μετάφρασης μένει στο χαρτί, με έκαναν να διστάζω μέχρι τώρα να ασχοληθώ με τον πλούσιο αυτό "λιβάδι με μαργαρίτες". Ωστόσο, τελικά ξεπέρασα τους δισταγμούς ίσως επειδή η κατάσταση φαίνεται τελευταία να χειροτερεύει. Να τονίσω ότι εδώ, πολύ περισσότερο απ' ό,τι σ' ένα βιβλίο, η κριτική δεν έχει στόχο τον υποτιτλιστή όσο το κανάλι και την εταιρεία υποτιτλισμού.

Έπεα αλλά όχι πτερόεντα (1): Πώς βγήκε το μάτι του Βισύ

Έπεα αλλά όχι πτερόεντα (2): Τα ρούχα των Μανιχαίων

Έπεα αλλά όχι πτερόεντα (3): Σωκράτης στο απόσπασμα

Το έπος του Ανθόνιο





Επιστροφή στις σελίδες για τη μετάφραση
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου