Σελίδα για τον Φώτη Αγγουλέ

 




Στη σελίδα αυτή συγκεντρώνω ποιήματα του Χιώτη ποιητή Φώτη Αγγουλέ (1911-1964) και άλλο υλικό για τη ζωή και το έργο του. Ο Φώτης Αγγουλές ήταν λαϊκός ποιητής με πηγαίο ταλέντο. Αγωνίστηκε στην αντίσταση και το πλήρωσε με φυλακές, μάλιστα είχε την τύχη να γνωρίσει και τα σύρματα των αγγλικών στρατοπέδων στη Μέση Ανατολή. Αποφυλακίστηκε με την υγεία κλονισμένη. Πέθανε στο πλοίο της γραμμής Πειραιάς-Χίος έχοντας στην τσέπη του είκοσι δραχμές.


Μια ακόμα φωτογραφία του ποιητή μπορείτε να δείτε εδώ.
Χειρόγραφο του ποιητή, εδώ.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ βασισμένη σε άρθρο του Δημ. Γκιώνη στην Ελευθεροτυπία (30-10-2004)
Ο Φώτης Αγγουλές γεννήθηκε το 1911 στον Τσεσμέ, στα παράλια της Μικράς Ασίας, απέναντι από τη Χίο. Ψαρομανάβης ο πατέρας του, Αγγουλές το παρατσούκλι του, που ο Φώτης προτίμησε από το Χονδρουδάκης, το πραγματικό τους επώνυμο. Με τον πόλεμο του 1914-18 και το διωγμό των χριστιανών της Τουρκίας, η οικογένεια πέρασε στη Χίο, όπου κι εκεί ο πατέρας ασχολήθηκε με την ψαρομαναβική.
Καλός στα γράμματα ο Φώτης, αλλά άτακτος. Εβγαλε δεν έβγαλε τη Β' Δημοτικού. Μια μέρα, όταν ο δάσκαλος τον φώναξε στον πίνακα, πήδηξε από το παράθυρο και δεν ξαναπάτησε. Προτίμησε, για την ώρα, να βοηθάει τον πατέρα του.
Σε ηλικια 14-15 χρόνων διάβασε κάποιο ποίημα σε εφημερίδα, εντυπωσιάστηκε κι άρχισε να σκαρώνει στίχους. Αφησε τον πατέρα του και τα ψάρια και πήγε μαθητευόμενος τυπογράφος στην τοπική εφημερίδα «Ελευθερία», όπου γνωρίστηκε και με νέους διανοούμενους της περιοχής.
Και κάποια στιγμή, ενώ η Ελλάδα δοκιμαζόταν από πολιτικές και πολεμικές αναταραχές, αρχίζει να δημοσιεύει τα δικά του ποιήματα. Ενα σατιρικό του ποίημα κατά του δικτάτορα Μουσολίνι στην εφημερίδα «Αλήθεια» τον οδηγεί από την ντόπια εξουσία στο δικαστήριο. Αθωώνεται, αλλά είναι πια σημαδεμένος αριστερός και «επικίνδυνος» ώς το θάνατό του.
Ακολουθεί μια περιπετειώδης ζωή: στράτευση, Μέση Ανατολή, βοηθητικός λόγω φρονημάτων, σαλπιστής, ασυρματιστής, αποσπασμένος στην Ιερουσαλήμ, να τυπώνει στο τυπογραφείο του Πατριαρχείου το στρατιωτικό ψυχαγωγικό περιοδικό «Ελλάς».
Στη συνέχεια μετάθεση στο Κάιρο, στο κυβερνητικό γραφείο Τύπου - προϊστάμενος τότε ο Γιώργος Σεφέρης. Εκεί παντρεύτηκε μια Αιγυπτιώτισσα Ελληνίδα, δημοκράτισσα δασκάλα των γαλλικών, την Ελλη Κυριαζή, αλλά δεν έζησαν μαζί παρά μόνο 4 μήνες.
Δεν ήταν μόνο οι ξένοι ο αντίπαλος, ήταν και οι πολιτικές συγκρούσεις μεταξύ των Ελλήνων και των προσφύγων που βρέθηκαν στη Μ. Ανατολή. Εγιναν και συλλήψεις, εγκλεισμοί των δημοκρατικών αξιωματικών και φαντάρων σε στρατόπεδα και φυλακές - μαζί τους και ο Φώτης. Η γυναίκα του τον φρόντιζε από μακριά, όταν όμως ο Φώτης επαναπατρίστηκε το 1945, δεν της επέτρεψαν να τον ακολουθήσει.
Εμεινε για λίγο στην Αθήνα, αλλά η πείνα τον ξανάφερε στη Χίο, όπου τον περίμεναν νέες διώξεις. Το 1948, καθώς τύπωνε μια παράνομη εφημερίδα, πιάνεται και γραμμή στα Γιούρα. Μεταφέρεται για να δικαστεί στην Αθήνα και καταδικάζεται σε 12 χρόνια ειρκτή, γνωρίζοντας έτσι αλλεπάλληλες φυλακές.
Αποφυλακίζεται το 1956 από την Κέρκυρα, έχοντας συμπληρώσει τα 2/3 της ποινής του. Για λίγο στην Αθήνα, και ξανά στη Χίο. Αλλά κι εκεί, καθώς δεν έχει υπογράψει και την περίφημη «δήλωση μετανοίας», να τον παρακολουθεί η Ασφάλεια, να τον καλεί, να τον φοβερίζει. Είχε όμως τη συμπαράσταση και την αγάπη των απλών ανθρώπων. Τον κερνούσαν, τον χαρτζιλίκωναν, του έδιναν ψάρια να τα μεταπουλήσει. Επιασε δουλειά στην εφημερίδα «Χιακός λαός», όπου και τύπωσε τη συλλογή του «Πορεία στη νύχτα», αφού δεν είχε πάψει ποτέ να σκαρώνει ποιήματα (άλλες συλλογές του: «Φλόγες του δάσους», «Φουτσιγιάμα», «Ποιήματα»).
Ακολούθησαν αρρώστιες και μια πρόωρη σύνταξη από το σωματείο τυπογράφων. Οι κακουχίες όμως τον οδήγησαν στο θάνατο. Εσβησε σ' ένα πλοίο, σ' ένα ταξίδι από τη Χίο στον Πειραιά.
Ο,τι ίσως δεν γνώρισε στη ζωή τού επιφυλάχθηκε στο θάνατό του. Η κηδεία του πάνδημη, με έξοδα του Δήμου Χίου. «Λέγανε πως αν είχε ο Φώτης τα μισά λεφτά που πήγανε στο ξόδι του, θα περνούσε πλούσια ένα χρόνο», γράφει η Ελλη Παπαδημητρίου στην έκδοση «Ο Φώτης Αγγουλές - Ποιήματα - Επιλογή» («Κέδρος», 1975), απ' όπου και τα περισσότερα στοιχεία -και η φωτογραφία- αυτού του κομματιού.



Μιαρός γιακωβίνος;
Ο Αγγουλές είχε γνωριστεί με τον Σεφέρη. Στην αλληλογραφία του με τον Δ. Τσάτσο, όπως μας θυμίζει σε βιβλίο για τη γενιά του 30, ο μείζων λογοτέχνης Τάσος Γουδέλης (που χαρακτηρίζει τον Αγγουλέ "ήσσονα ποιητή"), ο Σεφέρης χαρακτηρίζει τον Αγγουλέ "μιαρό γιακωβίνο". Και αλλού όμως, στις Μέρες Δ', γράφει για τον Αγγουλέ: "Νομίζει ότι δουλεύει για το λαό ξεχαρβαλώνοντας τα άξια πράγματα, βρωμίζοντας τα καθαρά με πασαλείμματα, τσαπατσουλεύοντας, όπως του είπα. Οι άνθρωποι αυτοί νομίζουν ότι τέχνη για το λαό σημαίνει στιχάκια του ταγκό χωρίς μουσική". Στην πρώτη περίπτωση μπορεί να μιλάει το ταξικό μίσος του αστού, όσο για τη δεύτερη ο αναγνώστης που θα διαβάσει τα ποιήματα πιο κάτω μπορεί να κρίνει αν είναι 'στιχάκια του ταγκό χωρίς μουσική'.

Και με μουσική
Ο Φώτης Αγγουλές δεν έχει ξεχαστεί σήμερα. Εκδηλώσεις και παρουσιάσεις του έργου του εξακολουθούν να γίνονται αρκετά πυκνά, ενώ ενδεικτικό είναι ότι πολλά ποιήματά του έχουν μελοποιηθεί, όχι μόνο τα παλιότερα χρόνια που ήταν συχνότερο φαινόμενο οι μελοποιήσεις αριστερών ποιητών (π.χ. από τον Τζαβέλα και τον Μπακαλάκο), αλλά και πιο πρόσφατα, όπως από τον Παντελή Θαλασσινό, τον Περυσινάκη ή το συγκρότημα Ωχρά Σπειροχαίτη. Αν η συχνότητα των μελοποιήσεων δικαιώνει ή ακυρώνει τη μομφή του Σεφέρη για "στιχάκια του ταγκό", δεν το ξέρω.

Εκ νέου - προσθήκη Φεβρ. 2008

Ενώ είχα τελειώσει το αφιέρωμα, προμηθεύτηκα το τομίδιο το αφιερωμένο στον Φώτη Αγγουλέ της σειράς «Εκ νέου» των εκδόσεων Γαβριηλίδη, μια εξαιρετική σειρά που την έχω χρησιμοποιήσει κι αλλού, με την πολύ ενδιαφέρουσα ιδέα της παρουσίασης του παλιότερου ποιητή από έναν νεότερο. Τον Αγγουλέ τον παρουσιάζει ο Γιώργος Μπλάνας που τα ποιήματά του τα αγαπώ πολύ και τη μεταφραστική του δουλειά τη θαυμάζω. Η ανθολόγησή του είναι ενδιαφέρουσα και προτιμάει πολλά ποιήματα που δεν περιλαμβάνονται στα παρακάτω, ενώ πολλά από τα παρακάτω τα αγνοεί. Όλα αυτά απολύτως φυσιολογικά, αλλά δεν κρύβω ότι με ξένισε εντονότατα το ότι ο Μπλάνας δεν ανθολογεί το «Στίγμα», το εμβληματικό ποίημα του Αγγουλέ. Να σημειώσω ότι έκανα αντιπαραβολή σε όσα ποιήματα του παρακάτω καταλόγου περιλαμβάνει στην ανθολογία του ο Μπλάνας, κι έτσι πρόσθεσα στίχους στο ποίημα «Στοιχειωμένη νύχτα» που το είχα λειψό.


ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
Εκτενές βιογραφικό του Αγγουλέ, από την Έλλη Παπαδημητρίου, από το βιβλίο της "Φώτης Αγγουλές".

'Αρθρο του Δημήτρη Σέρβου στον Ριζοσπάστη (εξωτερικός σύνδεσμος)

Ποίημα του Γιάννη Ρίτσου για τον θάνατο του Φώτη Αγγουλέ.


Ποιήματα του Αγγουλέ

Εξωτερικοί σύνδεσμοι:
Σ' ευχαριστώ
Στη μάννα
Μόνο η ψυχή σου
Επιστροφή
Θα φύγω
Γαλήνη
Το μνήμα
Ασμάρα
Το στίγμα
Αφρόκρινα

από τις σελίδες του χιώτικου περιοδικού Δάφνη, όπου υπάρχει και άλλο υλικό για τον ποιητή.
Ήλιε μου
από το περιοδικό Νέα Αριάδνη και τις σελίδες Σύγχρονης Ελληνικής Ποίησης του Χρήστου Δημάκη.

Αποθηκευμένα εδώ:
Όλα με τη γλώσσα της χαράς
Στοιχειωμένη νύχτα
Ναγκασάκι
Περιμένει
Μην πεις
Πρωτοβρόχι
Ραμπάμπα
Παπαρούνες
Σταυροί
Νανούρισμα
Αλλάξτε τη μοίρα σας
Μπιρ Χακίμ
Πότε;
Αστενείς
Ώρα καλή

Εντελβάις
Στην ιστορία
Γλυκοχαράζει
Οι χιονάνθρωποι
Πρωτοχρονιά 1956
Μην καρτεράτε

Τα αγριοβασιλικά
Σε πρόσμενα
Εχτές επάσκιζα να βρω
Ξύπνα το γλυκοχάραμα
Το στίγμα
Το νησί
Να γλυκοτρέμει
Χαρά
Επιστροφή
Μην ξεκινήσεις άσκοπα
Ασμάρα
Αφρόκρινα
Γαλήνη
Επίλογος
Καίγονται
Θα' ρτω








Επιστροφή στα αφιερώματα
Αρχική σελίδα του Νίκου Σαραντάκου





Γράψτε μου / Mail me